Getalbeelden oefenen: waarom groepjes van 5 zo belangrijk zijn voor jonge kinderen

Waarom getalbeelden oefenen zo belangrijk is

Misschien denk je bij rekenen vooral aan sommen maken. Maar voordat een kind echt aan plus- en minsommen toe is, is er eerst iets anders nodig: een goed gevoel voor aantallen.

Hoe herken je 8, zonder alles één voor één te tellen?
En hoe help je een kind om te zien dat 7 eigenlijk 5 en 2 is?

Dat noemen we getalbeelden. En juist dat is een belangrijke voorbereiding op het rekenen in groep 3.

In dit blog leg ik uit wat getalbeelden zijn, waarom groepjes van 5 zo belangrijk zijn voor jonge kinderen en hoe je daar thuis met jouw kleuter of kind in groep 3 heel eenvoudig mee kunt oefenen.

Wat zijn getalbeelden?

Getalbeelden zijn vaste manieren waarop een kind een hoeveelheid leert herkennen.

Een kind leert dan niet alleen het cijfer 4 herkennen, maar ook hoe 4 eruitziet. Bijvoorbeeld op de vingers of op een kralenketting.

Dat lijkt misschien klein, maar het is ontzettend belangrijk.

Want een kind dat een hoeveelheid alleen maar kan tellen, heeft nog iets anders nodig dan een kind dat een hoeveelheid ook echt kan zien en begrijpen.

Bij goed getalbegrip gaat het niet alleen om het opzeggen van de telrij. Het gaat erom dat een kind snapt wat een getal betekent. Hoeveel is het? Hoe is het opgebouwd? En kun je het snel herkennen?

Waarom groepjes van 5 zo helpend zijn

Voor jonge kinderen is 5 een heel belangrijk ankerpunt.

Dat komt omdat 5 overzichtelijk is. Kinderen kennen 5 vaak al van één hand. Daardoor wordt het makkelijker om grotere aantallen te begrijpen.

Een kind ziet dan bijvoorbeeld:

• 6 als 5 en 1
• 7 als 5 en 2

Dat is veel sterker dan telkens opnieuw alles tellen.

Jonge kinderen (kleuters en kinderen in groep 3) leren zo dat getallen zijn opgebouwd uit kleinere groepjes. En dat is precies wat later nodig is bij:

• splitsen
• aanvullen
• plus- en minsommen tot 10
• en later ook sommen tot 20

Als die basis goed zit, krijgen kinderen veel meer grip op rekenen. In de leerlijn getalbegrip wordt dit ook expliciet door SLO benoemd: Kinderen leren hoeveelheden structureren, bijvoorbeeld in groepjes van 5, en getalbeelden herkennen zonder steeds opnieuw te tellen. Daarom zijn rekenmaterialen, zoals een kralenketting en vingerbeelden zo helpend.

Getalbeelden oefenen met een kralenketting

Een kralenketting tot 10 met 5 witte en 5 rode kralen is een prachtig hulpmiddel.

Waarom? Omdat een kind direct ziet waar de eerste 5 ophouden en waar de volgende kralen beginnen.

Bijvoorbeeld:

• 6 is 5 witte kralen en nog 1 rode
• 8 is 5 witte kralen en nog 3 rode
• 10 is een volle ketting

Daardoor hoeft een kind niet alles los te tellen. Het leert aantallen herkennen in een vaste structuur.

Dat is ook precies waarom getalbeelden oefenen zo mooi aansluit op rijgend optellen en aftrekken. Eerst leren kleuters en kinderen in groep 3 aantallen zien en herkennen in groepjes van 5. Daarna kan het diezelfde structuur gebruiken bij sommen. Het een bouwt voort op het ander.

---

Even tussendoor! Op deze website vind je meer dan 300 rekenvideo’s, waarmee ik kinderen bij het rekenen help. Deze instructievideo gaat over het vergelijken van geldbedragen. Dit leren kinderen in groep 3.

Benieuwd naar al mijn rekenvideo’s (inmiddels al meer dan 300)? Neem dan hier een kijkje!

---

Getalbeelden oefenen met vingerbeelden

Ook vingers zijn perfect rekenmateriaal om getalbeelden te oefenen! Je hebt namelijk twee groepjes van 5. Daardoor zijn vingerbeelden heel geschikt om getallen zichtbaar te maken.

Als een kind 7 laat zien met één hele hand en nog 2 vingers erbij, gebeurt er iets belangrijks:
het kind ziet 7 niet meer als een los getal, maar als 5 en 2.

Dat is precies het soort inzicht dat later helpt bij rekenen.

Let op: Zorg dat je kind de getallen t/m 5 op 1 hand maakt.
Let nog een keer op: Zorg ervoor dat je kind de getallen 6 t/m 10 maakt, door eerst 5 op zijn linkerhand te maken en daarna aan te vullen met zijn rechterhand.

Vingerbeelden zijn fijn, omdat ze altijd beschikbaar zijn. Je kunt ze tussendoor oefenen. In de auto, aan tafel of tijdens het spelen.

Getalbeelden oefenen met een eierdoos

Een eierdoos met 10 vakjes is misschien wel één van de leukste manieren om thuis getalbeelden te oefenen. Bij ons thuis een groot succes. Zeker als er paaseitjes gebruikt worden en Milou (groep 2, bijna 6 jaar) er af en toe eentje mag opsnoepen.

Waarom werkt dit zo goed?

Omdat een eierdoos vanzelf een duidelijke structuur geeft:
twee rijen van 5.

Een kind ziet dan bijvoorbeeld dat 8 eruitziet als:

• bovenste rij vol
• en nog 3 onderin

Of dat 5 precies één volle rij is.

Thuis oefenen met een echte eierdoos en paaseitjes

Dit is een simpele activiteit én ontzettend leerzaam.

Wat heb je nodig?

• een eierdoos met 10 vakjes
• 10 kleine eitjes of andere kleine voorwerpen. 5 in de ene kleur en 5 in de andere kleur. Bijvoorbeeld: 5 gouden eitjes en 5 rode eitjes

Zo oefen je

1. Noem een getal van 1 tot en met 10.
2. Laat je kind dat aantal in de eierdoos leggen.

Spreek hierbij steeds af: maak eerst de bovenste rij vol. Pas daarna vul je de onderste rij. Dat is belangrijk, want daardoor ontstaat steeds hetzelfde getalbeeld.

De opdracht voor thuis

Je kunt bijvoorbeeld deze opdracht geven: “Vul de eierdoos. Gebruik 5 eitjes in de ene kleur voor de bovenste rij en 5 eitjes in een andere kleur voor de onderste rij. Maak eerst de bovenste rij vol.”

Noem daarna een getal van 1 t/m 10 (bijvoorbeeld 6) en laat je kind:

• het aantal eitjes neerleggen
• het getal op de vingers maken (eerst 5 vingers en dan 1 vinger)
• vertellen hoe het getal eruitziet

Bijvoorbeeld bij 6:

• eerst 5 bovenin
• daarna nog 1 onderin

Je kunt de oefening ook omdraaien. Leg een aantal eitjes in de eierdoos (bijvoorbeeld 8) en vraag:

• Hoeveel zijn het?
• Hoe weet je dat?
• Kun je dit getal ook op je vingers maken?

Zo oefent je kind niet alleen met tellen, maar vooral met zien, herkennen en begrijpen.

Psst… geen eierdoos met eitjes thuis en toch willen oefenen? Download hier het werkblad.

Waarom dit belangrijk is vóórdat kinderen sommen maken

Veel kinderen beginnen met rekenen terwijl hun getalbegrip nog niet stevig genoeg is.

Dan kunnen ze misschien wel tellen, maar herkennen ze aantallen nog niet snel. Ze zien bijvoorbeeld 8 nog niet als 5 en 3. Daardoor moeten ze bij elke som opnieuw tellen.

Dat kost veel energie.

Kinderen die getalbeelden goed herkennen, hebben later veel meer houvast. Zij kunnen sneller zien hoe een getal is opgebouwd. En dat helpt enorm bij:

• splitsen
• plus- en minsommen tot 10
• aanvullen tot 10
• en later bij strategieën zoals rijgen

Je kunt dus eigenlijk zeggen: eerst getalbeelden, dan sommen.

Gebruik:

• een kralenketting tot 10 (5 witte en 5 rode kralen)
• vingerbeelden
• een eierdoos met twee rijen van 5

Voor ons lijken dit misschien losse spelletjes, maar het is een echte voorbereiding op goed rekenen.

Waar let je als ouder op?

Bij deze oefening draait het niet om snelheid of om foutloos werken. Het gaat erom dat je kind gaat begrijpen wat het ziet.

Probeer daarom niet alleen te vragen: “Wat is het antwoord?”

Maar juist ook:

• Hoe wist je dat?
• Heb je geteld of zag je het meteen?
• Kun je laten zien dat 6 uit 5 en 1 bestaat?
• Kun je hetzelfde getal ook op je vingers maken?

Met dat soort vragen help je je kind veel meer!

Hoe verder?

Wat kun je doen als je kind de getalbeelden goed kent?

Lees dan mijn blog over rijgen. Daarin leg ik uit hoe kinderen de structuur van getallen later gebruiken bij het maken van sommen.

Eerst leren kinderen zien dat 8 bestaat uit 5 en 3. Daarna leren ze die kennis gebruiken bij het rekenen.

Dat maakt getalbeelden zo’n belangrijke eerste stap.

Tot slot

Wil je thuis op een speelse manier werken aan getalbegrip en getalbeelden? Ga dan met mijn oefening uit dit blog aan de slag. Dit is precies de basis die nodig is voor later rekenen met vertrouwen.

Heel veel rekenplezier!

P.S. Voor alle abonnees van Les van Anne: Les 2 van groep 3 gaat over getalbeelden t/m 20 en sluit perfect aan op wat er in dit blog geoefend wordt!

---

---

Rekenvideo’s op Lesvananne.nl: hulp bij het rekenen

Niet alle kinderen gaat het rekenen gemakkelijk af. Misschien heb je op school te horen gekregen, dat jouw kind moeite heeft met dit onderdeel van het rekenen. Of misschien heb je het zelf opgemerkt of heeft jouw kind zelf aangegeven het niet allemaal te begrijpen. Dan is het tijd om ermee aan de slag te gaan! En dat doe je zo!

Iets nieuws leren begint met het volgen van een instructie. Door onze instructievideo’s voor groep 2 t/m 8 krijgt jouw kind de kans om de rekeninstructie, die ook op zijn/haar basisschool is gegeven, nog eens (of meerdere keren) te volgen. Door onze bijbehorende werkbladen kan jouw kind vervolgens nog eens met de leerstof oefenen. Voor veel kinderen maakt dit alleen al een enorm verschil! En dat is niet alles!

Elk kind leert op zijn eigen tempo en heeft zijn eigen niveau. Dit kan per rekencategorie erg verschillen. Het kan best zijn, dat jouw kind heel goed kan klokkijken, maar dat het automatiseren van de tafels maar niet lukt. Of dat de tafels er allang in zitten, maar het kwartje met betrekking tot breuken nog niet gevallen is. Dit is de reden dat jullie op ons platform toegang tot alle leerjaren van de basisschool krijgen. Jouw kind krijgt hierdoor ook de kans om de rekeninstructies van een leerjaar terug of een leerjaar verder te volgen. Iets waar de meeste basisscholen niet (consistent) in kunnen voorzien. Je kind werkt dus écht op zijn eigen tempo en op krijgt op zijn eigen niveau instructie. Dat is uniek en dé manier om zelfvertrouwen voor rekenen op te bouwen en de scores te verhogen.

Ga direct aan de slag en meld je hier aan!